Congresrede Borculo 2018

Onderstaande congresrede is uitgesproken door waarnemend voorzitter van de KBOV Dick Steenks op 13 oktober tijdens het Oranjecongres in Borculo

 

Mijnheer de Burgemeester
Mijnheer Nieuwenhuis
Mijnheer Akkerman
Leden van de Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen

 

(Nogmaals) Hartelijk welkom op ons Oranjecongres 2018, waarbij we mogen genieten van de gastvrijheid van Stichting Nationale Feest- en Herdenkingsdagen te Borculo, die ons vandaag zo hartelijk ontvangt. Het belooft wederom een warm en waardevol congres te worden, waarbij ik hoop dat het programma ons inhoudelijk verrijkt en er vele mooie ontmoetingen en uitwisselingen zullen plaatsvinden en dat we met ‘een oranjer hart’ naar huis gaan dan met wat we zijn gekomen.

 

‘Borklo vanuut ’t Oranje Harte’ is het thema dat voor dit congres gekozen is. Een thema dat ons als Oranjebond natuurlijk enorm aanspreekt. Want we hebben hart voor ons Koningshuis, we hebben hart voor ons dorp of onze stad, we hebben hart voor een leuk feest in dorps- of stadshart. Met een Oranje hart zijn we hier in Borklo dat vandaag het Oranjehart van Nederland is.

 

Graag wil ik u toepreken in drie punten. Een beetje dominee preekte vroeger en nu nog in de trits van: ellende, verlossing en dankbaarheid. Zelf, ik ben in mijn dagelijks leven dominee in Wemeldinge, doe ik het ook nog wel eens, want het werkt goed op de een of andere manier. Het heeft in elk geval als voordeel dat u bij punt 3 weet dat het einde in zicht is…

 

Ik wil u vanmorgen een beetje analooog aan die driepunter van ellende, verlossing en dankbaarheid toespreken, maar dan anders verwoord. Mijn drie punten van vanmorgen zijn:

1. Koud om het hart
2. Het hart ophalen
3. Hartverwarmend

 

Koud om het hart
Bij tijd en wijle slaan bepaalde maatschappelijke en sociale ontwikkelingen me koud om het hart. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de toenemende ik-gerichtheid, aan de verharding in het politieke en maatschappelijke debat en aan de groeiende genadeloosheid. Er lijkt weinig te zijn wat ons nog bindt, en veel wat ons verdeelt, zou je uit de discussies kunnen afleiden.

 

Natuurlijk juich ik toenemende persoonlijke keuzevrijheid toe, maar leidt teveel nadruk op het individu niet tot verlies van sociale cohesie, van maatschappelijke samenhang? Wordt het kouder in Nederland?
Afgaande op wat ik wat ik van heel wat plaatselijke Oranjeverenigingen- en stichtingen te horen krijg, lijkt het wel er een beetje op. Want natuurlijk wil men in onze wijken, dorpen en steden een feestje vieren, maar organiseren niet. Het is moeilijk om vrijwilligers te vinden en dat leidt er soms toe dat een Oranjevereniging noodgedwongen moet stoppen. Het vinden van vrijwilligers is een hele klus, het vinden van jonge vrijwilligers zelfs een helse klus.

 

Wat we landelijk zien is  een enorme versplintering in het politieke landschap. Die versplintering leidt tot steeds grotere polarisering. Het lijkt wel dat om elke persoonlijke mening heen een politieke partij wordt gebouwd. Hadden we net de zuilen afgeschaft waarin iedereen zich veilig verschool, bouwen we weer allemaal tempels van het eigen gelijk en verketteren we de mening van een ander. De middeleeuwen liggen ver achter ons, maar misschien minder ver dan we zouden willen met de hedendaagse verketteringen, heksenjachten en brandstapels.
Moet je eens kijken wat er allemaal op sociale media wordt gezegd, beter gezegd gescholden. Wat een verhuftering kom je daar tegen of wat netter gezegd: ik bespeur een toenemend ongepolijst gedrag. Zelfs onze Kamervoorzitter, mw. Arib, heeft het taalgebruik van de kamerleden aan de orde moet stellen.

 

Zelf heb ik daar ook wat van mee gekregen toen we onlangs als Oranjebond het standpunt innamen om Oranjeverenigingen en -stichtingen te adviseren geen ballonnen meer op te laten. In sommige mails lag het hart behoorlijk op de tong en werden we voor heel wat lelijke dingen uitgemaakt. ‘Slappe zak’ was nog wel de netste uitdrukking. Ook op Twitter ging het er soms fors aan toe.
Ongeacht wat je ervan vindt, zou een vriendelijke manier van uitdrukken toch de norm moeten zijn. Maar goed dat is mijn mening. En die van de koning ook trouwens.
Koning Willem-Alexander sprak hierover in zijn kersttoespraak van 2017. Hij zei: ‘Nuance en inlevingsvermogen lijken bij voorbaat het onderspit te delven en Twitter maakt het debat soms bitter. Steeds meer mensen houden hun digitale deur het liefst dicht en nemen alleen nog kennis van ideeën die hun groepsgevoel en mening bevestigen.’
Tja polarisering, onverdraagzaamheid, verharding, egoïsme, ze baren me zorgen en slaan me koud om het hart. En niet alleen mij, ik vind de koning aan mijn zijde. Of hij mij, het is maar hoe je het ziet…

 

Zo kom ik bij punt 2. Het hart ophalen.

Er lijken dus veel neerhalende en neerslaande bewegingen. Maar kunnen we ons hart ook ophalen, kan het hart sneller slaan? Me dunkt! In een recent onderzoek uit 2017 van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid staat: ‘Het sentiment in Nederland is dat er steeds minder vertrouwen is in de samenleving. Veelal is de gedachte dat steeds meer mensen elkaar wantrouwen, er weinig fiducie is in maatschappelijke instituties, en dat het vertrouwen in de politiek op een dieptepunt is beland. (…)’ Dat sentiment zit dus ook in mij. Maar toont datzelfde rapport van de WRR aan: ‘er is geen sprake van een teloorgang van het vertrouwen in Nederland. Eerder is er sprake van een toename in het vertrouwen in elkaar en in de samenleving. Wel zijn er grote verschillen tussen opleidingsgroepen: het vertrouwen neemt met het stijgen van het opleidingsniveau toe.’

 

Wel voorspelt het WRR samen met het Sociaal en Cultureel Planbureau, met een vooruitblik naar 2050, dat “…overbruggingen tussen verschillende bevolkingsgroepen zeldzamer worden en spanningen toenemen.”

 

Om dit te voorkomen of tegen te gaan hebben we ‘briding capital’ nodig – overbruggend kapitaal. Dit overbruggende sociaal kapitaal verwijst naar de netwerken tussen bevolkingsgroepen, en onderscheidt zich van het ‘bonding social capital’ dat betrekking heeft op de sociale netwerken binnen groepen. Beide sociaalkapitaalvormen zijn essentieel voor een samenleving: het is de smeerolie die zowel de welvaart als het welzijn bevordert.

 

Als KBOV willen wij die smeerolie zijn. We zoeken daarom steeds meer samenhang en samenwerking met allerlei instanties en organisaties die onze samenleving positief willen opbouwen, die bruggen willen slaan. Ik noem hier als voorbeeld het Oranjefonds. Het Oranjefonds opgericht in 2002 was ons nationaal huwelijksgeschenk aan prins Willem-Alexander en prinses Máxima. Het Oranjefonds wil met hun projecten werken aan een land met meer contact en betrokkenheid. Een fijn land om in te wonen, voor iedereen. Het kan, en het is de droom waar het Oranje Fonds aan werkt. Wij als Oranjebond werken daar op onze manier graag aan mee.

 

Maar ook wil ik Facebook noemen. Facebook heeft de Oranjebond opgezocht en gevraagd of Facebook Oranjeverenigingen behulpzaam kan zijn. Nog maar kort geleden hebben we daarover met elkaar om de tafel gezeten en daar lijkt iets heel positiefs uit te komen. Facebook wil op 22 november a.s. een workshop organiseren om te laten zien hoe je Facebook in kunt zetten om vrijwilligers te werven. Dat past weer bij het thema waar we het op onze volgende Algemene Ledenvergadering graag over willen hebben: ‘vrijwilligers vinden en binden. Meer informatie over het Facebookproject krijgt u nog.’

 

Maar weet u waar we ons hart misschien nog wel het meest aan kunnen ophalen vanmorgen? Aan elkaar. Want laten we maar eens om ons heen kijken. En dan zien we een zaal vol vrijwilligers, een zaal vol smeerolie, een zaal vol mensen die wel van een feestje houden en dat ook organiseren. En dan niet een feestje in de tempel van de eigen mening, maar een wijkfeest, een dorpsfeest, een stadsfeest. Een feest in de tent op het dorpsplein of in het cultureel centrum of in het muziekgebouw. Plaatsen waar iedereen, ongeacht wie hij of zij is, ongeacht wat hij of zij vindt, welkom is om mee te vieren. Een feest dat een brug slaat.

 

We ontmoeten hier mensen die hun ziel en zaligheid geven om zo’n feest te organiseren, om onderlinge ontmoeting en gezelligheid mogelijk te maken, om verbindingen tussen mensen tot stand te brengen en bruggen te slaan. Natuurlijk, soms zakt de moed je daarbij wel eens in de schoenen, door de moeite om vrijwilligers te vinden, soms heb je een gebroken hart uit treurnis van wat er verloren gaat doordat het niet meer lukt om iets te organiseren door gebrek aan mensen of door de vele regeltjes die het er allemaal niet leuker op maken. Maar vandaag treuren we niet, we steken elkaar een hart onder de riem. Want kijk eens om je heen. Wat een rijkdom hebben we hier in huis met elkaar, rijkdom aan vrijwilligheid en inzet, rijkdom aan enthousiasme en hart voor de oranje zaak en daarmee rijkdom aan gezelligheid en gemeenschap! Niet voor niets dat de olieprijs stijgt.

 

Dit zijn momenten dat ik mijn hart weer wat kan ophalen temidden van alle zorg en sentiment die ik heb over onze samenleving. Daarom organiseren we zo’n dag als dit ook, om mij een beetje gerust te stellen 😉.
Nee, het werk van de vele Oranjeverenigingen, comités en stichtingen, uw werk dus, wordt enorm gewaardeerd en daar zet ik vandaag graag een dikke streep onder. Want juist op deze en met deze dag willen wij als Bond van Oranjeverenigingen die waardering ook graag benadrukken en gestalte geven. Door nu zelf samen te feesten, ons hart op te halen aan elkaar, door leuke ervaringen uit te wisselen. En we praten en we zingen en we lachen allemaal. En gaan met een warm oranjehart naar huis.
En dat brengt me bij mijn derde punt: Hartverwarmend

 

Punt 3. Hartverwarmend

Hartverwarmend is het om hier in Borculo te zijn. Wat zijn we warm ontvangen en wat staat ons een mooi programma te wachten. Het is hartverwarmend dat de véle (!) vrijwilligers van Stichting Nationale Feest- en Herdenkingsdagen te Borculo zich zo voor ons hebben ingezet en dat ook deze hele dag nog doen.

Hartverwarmend is het om in Nederland te wonen. Want ondanks veel gescheld en gedoe zien we toch ook veel positieve – en misschien wel veel meer dan al het negatieve – veel positieve hartverwarmende acties. Ik denk aan het meeleven van velen, inclusief ons Koningshuis, in het land met het afschuwelijke ongeval in Oss, ik denk aan het meeleven met de ramp in Sulawesi, 11,5 miljoen euro hebben we met z’n allen opgehaald, prachtig! Ik denk aan het meeleven met onze Koninklijke Familie die ook het afgelopen jaar weer behoorlijk wat verdriet voor de kiezen kreeg.

 

En nu we het toch over onze Koninklijke Familie hebben, hoe hartverwarmend zijn onze koning en koningin! Ik denk hierbij vooral aan de enorme inzet die zijlaten zien in het hele land bij allerlei bezoeken die ze afleggen bij scholen, bedrijven, organisaties, hoe ze allerlei sociale en innovatieve initiatieven ondersteunen met hun warme aandacht. Ik denk hierbij aan de medemenselijkheid en troost die uitgaat van de belangstelling van ons koningspaar bij verdriet en pijn dat mensen ten deel valt, maar ook hoe het de feestvreugde kan versterken. Wat zit hun hart op de goede plaats! We hebben dat de koning ook laten weten in onze brief vanaf dit congres. Ik citeer nog even die ene zin waarin we dat uitdrukten: ‘Majesteit, U weet de woorden ‘aanmoedigen, vertegenwoordigen en samenbinden’ – waarmee U inhoud wilt geven aan het koningschap van deze tijd – op een hartelijke en inspirerende manier invulling te geven.’
Wat mogen we daarom blij zijn met en trots zijn op ons hartverwarmende koningspaar, zoals we ook trots mogen zijn op onszelf, want samen met ons koningspaar dragen wij allen – elk op eigen wijze en elk op eigen plaats – bij aan een hartverwarmende samenleving.

 

Ik hoop dat Oranje het kloppend hart van onze samenleving zal zijn en blijven. Want wat ons hart sneller doet kloppen, wat ons beweegt, wat ons doel is, is nog steeds onveranderd: met Oranje als symbool van onze samenleving, willen “wij” onze bijdrage leveren aan een hartelijke samenleving.

 

Meer dan deze drie punten heb ik op dit moment niet op mijn hart, behalve dan dat ik u allen een meer dan mooie dag toe wens met veel hartelijkheden. En voor de dagen na vandaag succes, plezier en zegen bij al uw vrijwillige werkzaamheden!

 

‘Hart’-elijk dank voor uw aandacht!